ابزار شمعسازی؛ دماسنج، ظرف ذوب (بنماری)، ترازو و هیتر برقی
تیم آرتا کرفت
مقدماتی ·
۲۴ تیر ۱۴۰۵·
۷ دقیقه
ابزار شمعسازی همون بخشی از لوازم شمعسازی است که فرق بین یه شمع شانسی و یه شمع همیشه خوب رو میسازه. چهار تا ابزار پایه لازم دارید: دماسنج برای کنترل دمای موم، ظرف ذوب برای بنماری، ترازوی دیجیتال برای وزن دقیق، و یه منبع حرارت مثل هیتر برقی. بقیه وسایل به دردتون میخوره ولی ضروری نیستن. همین چهارتا بسه.
دماسنج شمعسازی
مهمترین ابزار کارگاه همینه. دمای غلط سرچشمه بیشتر مشکلات شمعه، چون اگه موم رو خیلی داغ کنید رنگ و اسانس میسوزه و اگه خیلی سرد بریزید سطح شمع ناصاف درمیاد و کل زحمت اون روزتون میره روی هوا. دماسنج دیجیتال یا میلهای بهتون میگه دقیقا کجای کار هستید. حالا چرا انقدر روی یه وسیله به این سادگی تاکید میکنیم؟ چون عددی که بیشتر از همه لازمتون میشه ۶۵ درجه است و همین یه عدد هم برای ریختن توی قالب و ظرف درسته و هم موقع اضافه کردن اسانس همون رعایت میشه و کل دمای کاری شمعسازی هم بین ۵۵ درجه تا زیر ۱۰۰ درجه میچرخه، پس یه دماسنج ساده عملا تمام این محدوده رو براتون پوشش میده. خبر خوب اینکه دماسنج آشپزخونه کافیه. لازم نیست دنبال مدل آزمایشگاهی بگردید. بدون دماسنج هم میشه شمع ساخت، ولی برای نتیجه تکرارپذیر و جلوگیری از سوختن رنگ و اسانس، دماسنج اولین چیزیه که باید بخرید.
ظرف ذوب و بنماری (قهوهجوش)
موم رو هیچوقت روی شعله مستقیم آب نکنید، چون آتیش میگیره. روش درست بنماریه: یه ظرف موم داخل ظرف بزرگتر پر از آب جوش. قهوهجوش یا ملاقه دسته بلند فلزی برای همین کار عالیه، چون لبه ریزش داره و موم داغ رو بی ریخت و پاش داخل ظرف میریزید. یه ظرف فلزی مقاوم به حرارت مخصوص همین کار بگیرید و برای غذا ازش استفاده نکنید. ولی یه نکته هست که خیلیها جدی نمیگیرنش و بعد تعجب میکنن که چرا شمعشون خراب شده: آب و پارافین دشمن همن و ظرف موم ذوب شده باید دور از آب باشه و حتی یه قطره آب هم نباید بپره داخلش، پس موقع بنماری حواستون به قل زدن آب و پاشیدنش باشه. فقط توی بعضی روشهای ساخت شمع است که آب لازمتون میشه.
ترازوی دیجیتال
شمعسازی خوب یعنی فرمول تکرارپذیر، و فرمول تکرارپذیر یعنی وزن دقیق. ترازو با دقت یک گرم کافیه. قرار نیست دنبال ترازوی آزمایشگاهی بگردید و در همون حد ترازوی دیجیتال مغازه اصغرآقا بقال سر خیابون هم کار شما رو راه میندازه. چرا انقدر مهمه؟ چون تقریبا هر چیزی که توی این کار اضافه میکنید یه عدد داره: اسانس بین ۱۰ تا ۲۵ گرم توی هر کیلو موم یا پارافین، اسید استئاریک حدود ۱۰ درصد، رنگ پودری ۱ تا ۵ گرم و رنگ قطرهای ۵ تا ۱۰ گرم توی هر کیلو، و بدون ترازو همه اینها میشه حدس و گمان و شمع این هفته با شمع هفته بعد فرق میکنه. اگه فعلا ترازوی دقیق ندارید، معادل قاشقی هم راه میندازه ولی جای ترازو رو نمیگیره. راز تولید سری یکنواخت برای فروش رو در این آموزش کامل گفتهایم.
هیتر برقی و منبع حرارت
گاز خونه با شعله کم و یه شعله پخشکن روش، منبع حرارت مناسبیه و خیلی از کارها رو راه میندازه، ولی دقت هیتر برقی رو نداره و اگه بخواید حرفهای کار کنید یا سراغ شمع تزئینی برید، هیتر برقی دیگه از دسته وسایل لوکس درمیاد و میشه یه ابزار لازم. هیتر حرارتی یا همون سشوار صنعتی هم برای صاف کردن سطح شمع و رفع فرورفتگیها به کار میاد. یه چیز رو هم همین اول تکلیفش رو روشن کنیم: ماکروویو. ماکروویو توی شمعسازی اصلا کاربرد نداره. نخریدش.
ابزار جانبی که کار رو راحت میکنه
حالا از این چهار تا ابزار پایه که بگذریم، بقیه چی؟ چند تا وسیله کوچیک که حیاتی نیستن ولی زندگی رو ساده میکنن: قاشق یا همزن فلزی برای هم زدن رنگ و اسانس، قیچی برای کوتاه کردن فتیله، کاردک برای تمیزکاری، و روزنامه یا نایلون برای پوشوندن میز. یه پیشبند هم بد نیست چون موم داغ راحت پاک نمیشه. همزن رو دست کم نگیرید، چون بعد از اینکه اسانس رو اضافه کردید باید یکی دو دقیقه هم بزنید تا درست پخش بشه. قیچی هم فقط برای موقع ساخت نیست و قبل از هر بار روشن کردن شمع باید فتیله رو به اندازه نیم تا یک سانتیمتر کوتاه کنید. برای فتیله گذاشتن هم بهترین و به صرفهترین گزینهها چسب حرارتی، چسب قطرهای یا چسب ۱۲۳ است و چسب دوطرفه گرد هم اشکالی نداره ولی گرونه. سوراخ فتیله توی قالب رو هم با چسب مومی یا خمیر درزگیر ببندید.
جدول ابزار؛ ضروری یا لوکس؟
| ابزار | ضروری بودن | کارش |
|---|---|---|
| دماسنج | ضروری | کنترل دمای موم |
| ظرف ذوب / بنماری | ضروری | ذوب امن موم |
| ترازوی دیجیتال | ضروری | وزن دقیق مواد |
| هیتر برقی | مهم | دقت بیشتر از گاز |
| قیچی و همزن | جانبی | تمیزکاری و هم زدن |
| سشوار صنعتی | لوکس | صاف کردن سطح شمع |
| ماکروویو | بیفایده | کاربردی ندارد |
شستوشوی ظرف موم بعد از کار
این همون بخشی است که تازهکارها ازش فرار میکنن و بعد ظرفشون خراب میشه. کار درست اینه که اول ظرف رو داغ کنید و با دستمال پارچهای تا جایی که میشه تمیزش کنید، بعد یه بار با آب جوش بشوریدش تا مومهای باقیمونده باز بشن، اون آب رو دور بریزید و آخرش با آب و صابون بشورید. ولی یه هشدار جدی هم اینجا هست: اون آب جوش مومی رو داخل سینک نریزید. موم توی لوله سرد و سفت میشه و لوله رو میبنده. جدی میگم.
ایمنی سر میز کار
موم و پارافین نقطه اشتعال دارن و این حرف درستیه، ولی نکته مهمتر اینه که قبل از رسیدن به نقطه اشتعال، پارافین شروع میکنه به دود غلیظ دادن و همون دود مضره، پس اگه دیدید از ظرفتون دود بلند شده یعنی خیلی وقته از دمای درست رد شدید و باید همون لحظه حرارت رو قطع کنید. اگه موم مشتعل شد چیکار کنید؟ سریع با در قابلمه یا یه پارچه ضخیم خفهاش کنید. پارچه ضخیم برای خفه کردن آتیش خوب جواب میده. هرگز آتیش موم رو با آب خاموش نکنید، چون باعث مشتعل شدن و انفجار میشه. برای هوای کارگاه هم تهویه مطبوع کافیه.
راهنمای خرید ابزار شمعسازی
لازم نیست همه چیز رو یکجا بخرید. پس از کجا شروع کنیم؟ با دماسنج، یه ظرف ذوب و ترازو شروع کنید و بقیه رو به مرور اضافه کنید، چون این سه تا کمترین چیزی است که برای یه شمع درست و حسابی نیاز دارید و بقیه ابزار وقتی معنی پیدا میکنه که تعداد کارتون بالا رفته باشه. ابزار شمعسازی نسبتا ارزونه و با بودجه محدود هم میشه شروع کرد. برای یادگیری شمعسازی حدود ۱ تا ۲ میلیون تومان سرمایه کافیه و اگه بخواید کسبوکار راه بندازید، عدد میره بین ۵ تا ۲۰ میلیون تومان. نگذارید تصور «تجهیزات گران» جلوی شروعتون رو بگیره.
سؤالات متداول درباره ابزار شمعسازی
آیا برای ساخت شمع حتما باید دماسنج داشته باشم؟
اجباری نیست، ولی برای کیفیت بهتر و جلوگیری از سوختن رنگ و اسانس شدیدا توصیه میشه و در واقع دماسنج ارزونترین راه برای تبدیل کار شانسی به نتیجه تکرارپذیره و یه دماسنج آشپزخونه ساده هم برای کل کارهای شما کافیه، چه تازهکار باشید چه حرفهای.
ابزار شمعسازی گران است؟
نه، وسایل اولیه نسبتا ارزونن و با بودجه محدود هم میشه شروع کرد. با سه ابزار پایه یعنی دماسنج و ظرف ذوب و ترازو راه میفتید.
موم را میشود مستقیم روی گاز آب کرد؟
نه، خطرناکه و موم آتیش میگیره. همیشه با بنماری ذوب کنید، یعنی ظرف موم داخل ظرف آب جوش. روش درست ذوب رو در آموزش ذوب و دماسنجی موم ببینید.
ماکروویو برای ذوب موم خوب است؟
نه. ماکروویو توی شمعسازی اصلا کاربرد نداره و توصیه نمیکنم.
ترازوی آشپزخانه کافی است؟
بله، ترازو با دقت یک گرم برای تمام کارهای شمعسازی کافیه و لازم نیست هزینه بیشتری بدید.
ابزار درست رو کنار موم و فتیله مناسب بچینید و اگه تازهکارید، از درس ایمنی و آمادهسازی میز کار شروع کنید. فهرست کامل هم در بخش لوازم شمعسازی هست.
