آموزش ساخت شمع نارگیل؛ در ظرف و در پوست نارگیل واقعی
تیم آرتا کرفت
مقدماتی ·
۲۵ تیر ۱۴۰۵·
۸ دقیقه
توی آموزش ساخت شمع نارگیل دو تا مسیر جلوی شماست و بهتره همین اول تکلیفتون رو با خودتون روشن کنید: یا موم رو داخل یه ظرف میریزید و با اسانس نارگیل معطرش میکنید، یا اول پوسته نارگیل رو از موم میسازید و بعد داخلش شمع میریزید. نکتهای که خیلی جاها نمیگن اینه ===> پوسته نارگیل آماده توی بازار نیست. حالا کدوم مسیر رو برید؟ راه درست اینه که از نصف یه نارگیل واقعی یه [قالب سیلیکونی] بگیرید و پوسته رو با همون قالب از موم بریزید، و این همون کاریه که توی ورتیکال قالبسازی خودمون یاد میدیم و مهارتش یه بار که دستتون بیاد برای هر فرم دیگهای هم جواب میده. بقیهاش همون کار همیشگیه.
شمع نارگیل چیست و کدام روش برای شما بهتر است
شمع نارگیل یا با موم نارگیل ساخته میشه یا داخل پوستهای که خودتون از موم ریختید. اول یه چیزی رو بدونید: اون چیزی که توی بازار ایران به اسم موم نارگیل میفروشن ساختگیه و در واقع پارافین ۳ درصد به علاوه روغن و اسانس نارگیل و کمی پارافین مایعه، ولی این آخر دنیا نیست و موم نارگیل به تنهایی هم موم خوبیه و برای همین کار جواب میده. نمونه وارداتیش کیفیت بهتر و قیمت بالاتری داره. اگه تازهکارید و دنبال نتیجه تمیز و تکرارپذیرید روش ظرفی سادهتره و کمتر شما رو اذیت میکنه، ولی اگه دنبال یه محصول خاص برای فروش یا هدیه هستید روش پوسته جلوه بیشتری داره و طبیعتا کار آمادهسازی بیشتری هم روی دستتون میذاره. خواص بقیه مومها رو توی انواع موم شمعسازی نوشتم.
مواد و ابزار لازم برای ساخت شمع نارگیل
- موم نارگیل یا موم سویا (یا ترکیب این دو)
- اسانس نارگیل، حتما پایه روغن
- فتیله، پایه فتیله و نگهدارنده فلزی یا چوبی
- برای روش ظرفی: ظرف شیشهای یا سرامیکی
- برای پوسته: یه نارگیل واقعی، اره یا چاقوی محکم و قاشق
- سیلیکون قالبسازی و اسپری سیلیکون به عنوان جداکننده
- دماسنج، ترازو، ظرف لولهدار و بنماری
ماکروویو رو بیخیال بشید چون اصلا توی شمعسازی کاربرد نداره و توصیه نمیکنم، گاز با شعله کم و شعلهپخشکن جواب میده ولی دقت هیتر برقی رو نداره، و اگه میخواید کارتون حرفهای و تزئینی باشه بالاخره یه روز هیتر برقی لازمتون میشه. دماسنج گرونقیمت لازمه؟ نه، یه دماسنج ساده آشپزخانه و یه ترازو با دقت ۱ گرم کافیه، از همونها که با دو دقیقه گشتن توی دیجیکالا پیدا میکنید و همین کافیه.
روش اول؛ شمع نارگیل در ظرف
۱. نصب و تراز فتیله
پایه فتیله رو وسط ظرف با چسب حرارتی یا چسب قطرهای یا چسب ۱۲۳ بچسبونید و بالای فتیله رو با نگهدارنده تراز نگه دارید. سایز فتیله از روی قطر ظرف انتخاب میشه: قطر زیر ۲ سانتیمتر ۸ تا ۱۲ تار، قطر ۲ تا ۴ یا ۵ سانتیمتر ۱۲ تا ۲۰ تار و قطر ۴ یا ۵ تا ۸ سانتیمتر ۲۰ تا ۳۶ تار، و اگه قطر کارتون از این بیشتر بود چند تا فتیله رو به هم بپیچونید. توی بازار به «تار» میگن «لا». فتیله نازک تونل میزنه و فتیله خیلی قطور شعله زیاد میده و شمع کوچیک رو سریع آب میکنه، پس همون اول چشمی تناسبش رو رعایت کنید و لازم نیست یه شمع نمونه بسوزونید و وقتتون رو هدر بدید. راهنمای کاملش توی درس نصب و تراز فتیله هست.
۲. ذوب موم و افزودن اسانس
موم رو با بنماری ذوب کنید و دمای کارتون رو بین ۵۵ تا زیر ۱۰۰ درجه نگه دارید و اسانس رو هم توی ۶۵ درجه اضافه کنید. هرچی دما پایینتر بهتر. چقدر بزنیم؟ ۱۰ تا ۲۵ گرم توی هر کیلو موم، بوی ملایم ۱۰ گرم و بوی شدید تا ۲۵ گرم، و بعدش یکی دو دقیقه هم بزنید تا یکدست بشه. اسانس باید پایه روغن باشه، چون عطر الکلی اصلا توی موم حل نمیشه و اسانس پایه آب هم همینطور، و اگه این یه قلم رو رعایت نکنید بقیه زحمتتون هدر میره و شمعی که دستتون میمونه یا اصلا بو نمیده یا وسط سوختن بوی نامطبوع میده.
۳. ریختن و سرد شدن
ظرف شیشهای رو تا حدی گرم کنید که دستتون گرمای ظرف رو حس کنه، بعد موم رو توی ۶۵ درجه بریزید تا نه سفیدک بزنه، نه از دیواره جدا بشه، نه لکه بیفته، و سرد شدنش هم باید توی دمای عادی اتاق باشه چون یخچال فقط یه ترفنده نه روش استاندارد. چند ساعت بعد رسیده. فتیله رو هم قبل از هر بار روشن کردن نیم تا یک سانتیمتر کوتاه کنید.
روش دوم؛ ساخت پوسته نارگیل با قالب سیلیکونی
اینجا همون جاییه که کار جدی میشه. پوسته آماده از کجا بخریم؟ جواب تلخه، از هیچجا، چون پوسته نارگیل آماده توی بازار نیست و راه درست اینه که از نصف یه نارگیل واقعی یه قالب سیلیکونی بگیرید و بعد با همون قالب پوسته رو از موم بریزید، و این دقیقا همون مهارتیه که توی ورتیکال قالبسازی خودمون یاد میدیم.
۱. بریدن و خالی کردن نارگیل
نارگیل رو از وسط یا از یکسوم بالا با اره ببرید، آبش رو خالی کنید و با قاشق مغز سفید داخلش رو دربیارید تا فقط پوسته کاسهای بمونه، و لبههای ناصاف برش رو هم تمیز کنید چون هر ناصافی روی نارگیل مو به مو توی قالب و بعد توی شمع مینشینه.
۲. قالبگیری از نصف نارگیل
جداکننده قالب اسپری سیلیکونه و برای قالبهای پلاستیکی و سیلیکونی همین کافیه. قالب سیلیکونی انعطاف داره و طرح پیچیده و مجسمهای رو خوب درمیاره، توی بازار بهش «مولد» هم میگن، و بعد از قالب فلزی که بیشترین دوام رو داره سیلیکونی و پلیکربنات رایجترین قالبهای شمعسازین و قالب پلاستیکی کمدوامترینه چون دمای زیاد پارافین دفرمهاش میکنه. جزئیات قدمبهقدم قالبگیری رو عمدا اینجا باز نمیکنم، چون خودش یه بحث مستقله و جاش توی دوره قالبسازیه.
۳. ریختن پوسته و بعد شمع
موم رو توی ۶۵ درجه بریزید، بعد از سرد شدن کامل پوسته رو از قالب دربیارید و حالا یه کاسه مومی دارید که فرمش عین نارگیل واقعیه. فتیله رو کف پوسته بچسبونید، سوراخ فتیله توی قالب رو با چسب مومی یا خمیر درزگیر ببندید، موم و اسانس آماده رو بریزید و بذارید توی دمای اتاق سرد بشه. حباب افتاد؟ چند تا ضربه آرام و پشت سر هم به قالب کار رو راه میندازه.
یه هشدار جدی هم بدم: آب و پارافین دشمن هماند و حتی یه قطره آب نباید توی ظرف موم ذوبشده بریزه، و اگه سراغ نارگیل واقعی رفتید یادتون باشه رطوبت باقیمانده باعث جلز و ولز و پریدن موم موقع سوختن میشه، پس هر چی دمِ دستتونه باید خشک باشه.
جدول مقایسه دو روش
| ویژگی | روش ظرفی | روش پوسته نارگیل |
|---|---|---|
| سختی | آسان | متوسط |
| آمادهسازی | کم | قالبگیری سیلیکونی از نصف نارگیل |
| ظاهر | تمیز و استاندارد | طبیعی و خاص |
| مناسبِ | مبتدی و تولید سری | هدیه و محصول خاص |
پس بالاخره چه اسانسی بزنم؟
جواب کوتاهه: هیچی جز خود نارگیل. نارگیل رایحه خودش رو داره و اگه با رایحه دیگهای ترکیب بشه بوی بدی میگیره، پس قاطی کردن رایحههای دیگه با نارگیل رو توصیه نمیکنم. توی پخش رایحه اول سویاست و بعد پارافینهای کمچربی یعنی ۱ درصد و کریستالی، و سوخت سویا هم بهتره و دوام بیشتری داره، برای همین اگه بین موم نارگیل و سویا موندید و رایحه براتون اولویت اوله، سویا برای شروع گزینه مطمئنتریه. منشا اسانسها توی ایران فلهای و نامشخصه. حواستون به این یکی باشه.
اگه شعله شمعتون کوچیک موند یا تونل زد اول سراغ فتیله برید و بعد سراغ جنس پارافین و رنگ زیاد، چون رنگ زیاد منافذ فتیله رو میگیره و شعله رو کوچیک میکنه، و یادتون نره که کیفیت خود موم هم یکی از ریشههای عیبه و نباید از فهرست علتها بیفته بیرون. علت و رفع این جور ایرادها رو توی عیبیابی شمع و اصول رایحهدهی رو توی درس شمع معطر جمع کردهام.
شمع نارگیل به عنوان محصول فروش
شمع نارگیل به خاطر ظاهر متفاوتش برای دکور تابستانی و هدیه و ستهای ساحلی خوب فروش میره و نسخه ظرفیش برای تولید سری و بازار عمومی مناسبتره، و برای قیمتگذاری هم کار رو ساده بگیرید و روی ضریب هزینه مواد اولیه ببندید: شمع زیر ۵۰ گرم سه تا چهار برابر، شمع ۵۰ تا ۱۰۰ گرم دو تا سه برابر و شمع بالاتر دو برابر. سود این کار چقدره؟ حاشیه سود شمعسازی توی ایران بالاست و خبر خوب اینه که این کار صنایع دستی و هنریه و کاملا آزاده. مجوز هم نمیخواد. برای انتخاب ظرف هم ظروف شمعسازی رو ببینید.
سوالات متداول
چرا موم داخل پوسته نارگیل موقع سوختن میپرد؟
چون پوسته کامل خشک نشده و رطوبت داره، و همین یه دلیل کافیه که کار رو با پوسته مومی جلو ببرید.
موم نارگیل بهتر است یا سویا؟
سویا توی پخش رایحه اوله و سوختش بهتر و دوامش بیشتره، ولی موم نارگیل هم به تنهایی موم خوبیه و ترکیب این دو هم اشکالی نداره. فقط یادتون باشه سفتکننده شمع موم پرکه.
پوسته نارگیل آماده از کجا بخرم؟
هیچجا. آمادهاش توی بازار نیست و باید از نصف نارگیل واقعی قالب سیلیکونی بگیرید و پوسته رو خودتون از موم بریزید.
اسانس نارگیل چقدر بزنم؟
۱۰ تا ۲۵ گرم توی هر کیلو موم، توی ۶۵ درجه، و بعدش یکی دو دقیقه هم زدن.
شمع نارگیل چه توی ظرف و چه توی پوستهای که خودتون قالبش رو گرفتید حال و هوای ساحل رو میاره توی خونه، و رمزش هم دو چیز بیشتر نیست: پوسته درست و رایحه دستنخورده نارگیل. مواد اولیهاش رو توی بخش لوازم شمعسازی ببینید و برای اصول پایه و قالبسازی هم دوره آموزش شمعسازی رو دنبال کنید.
