انواع قالب شمعسازی؛ قالب سیلیکونی (مولد)، پلاستیکی، پلیکربنات و فلزی
تیم آرتا کرفت
مقدماتی ·
۲۴ تیر ۱۴۰۵·
۷ دقیقه
انواع قالب شمعسازی توی بازار لوازم شمعسازی عملاً چهار تاست: قالب سیلیکونی (که بهش مولد هم میگن)، قالب پلاستیکی، قالب پلیکربنات و قالب فلزی. جواب کوتاه؟ از نظر دوام فلزی سر لیسته، بعدش پلیکربنات و سیلیکونی که رایجترین قالبهای بازارن، و پلاستیکی کمدوامترین گزینه است؛ از نظر قیمت هم فلزی گرونترینه، بعد سیلیکونی و پلیکربنات، و آخر از همه پلاستیکی که ارزونترینه. حالا میریم سراغ اینکه هرکدوم چه فرمی به شمعتون میدن و کدومو باید بخرین.
قالب سیلیکونی (مولد) — انعطاف و طرحهای پیچیده
قالب سیلیکونی همون چیزیه که تو بازار ایران بهش [مولد] هم میگن، و اگه برین سراغ همون مغازه لوازم صنایع دستی سر خیابون و بگین «مولد شمع دارین؟» دقیقاً همینو دستتون میدن، پس سر اسمش گیر نکنین چون هر دو تا اسم یه چیزو نشون میدن و فروشنده هم هر دو رو میشناسه. مزیت اصلیش انعطافشه و چون نرم و کشسانه، طرح پیچیده و مجسمهای رو در میاره؛ یعنی همون شمعهای فانتزی و پیکرهای و طرحدار که با قالب سخت اصلاً نمیشه ساخت. برای این دسته کارها بیرقیبه.
یه نکته که خیلیها موقع خرید مولد بهش فکر نمیکنن اینه که فرم قالب باید با مومی که میریزین جور باشه؛ برای شمع ایستاده و پیکرهای [پارافین یک درصد] بهترین انتخابه، چون سفیدتر و سفتتر و تمیزتره و همون فرمی رو نگه میداره که مولد بهش داده، و اگه سراغ انواع موم و پارافین شمعسازی برین میبینین که این تفاوت چقدر تو نتیجه کار خودشو نشون میده. بعد از درآوردن شمع هم اگه خواستین روی سطحش حکاکی کنین، ابزارش همون ابزار فوندانت قنادیه و نه چیز خاصی. ساخت شمع با مولد سیلیکونی رو قدمبهقدم توی آموزش شمع قالبی با مولد آوردهایم.
قالب پلاستیکی — ارزونترین راه شروع
پلاستیکی ارزونترین و دمِ دستیترین قالبه و برای شکلهای ساده و پایه کارتون رو راه میندازه. ولی یه واقعیت رو باید بدونین: کمدوامترین قالب بازار همینه. چرا خراب میشه؟ به خاطر دمای زیاد پارافین. پارافینی که خیلی داغ ریخته بشه قالب پلاستیکی رو دفرمه میکنه و از اون به بعد دیگه شمعهاتون کج و کوله در میان، پس اگه میخواین قالب پلاستیکیتون عمر کنه دمای ۶۵ تا ۷۵ درجه رو رعایت کنین و بیشتر از این نرین بالا. برای تولید حرفهای و کار طولانیمدت توصیه نمیکنم.
قالب پلیکربنات و طلقی — سطح براق و خط تیز
پلیکربنات و طلقی سختن و انعطاف سیلیکون رو ندارن، ولی دقیقاً به خاطر همون سختی سطح براق و خط تیز میدن و برای فرمهای هندسی — استوانه، مکعب، مخروط، هرم — بهترین انتخابن. چون شفافن موقع ریختن موم داخل قالب رو میبینین. این یعنی چی؟ یعنی حبابها رو زیر نظر دارین و همونجا میفهمین کجای کار میلنگه. دوامش هم بالاست و بعد از فلزی تو رده دومه. کاپ وارمر پلیکربنات شفاف هم که تو بازار میبینین هیچ مشکلی نداره و خیالتون راحت.
قالب فلزی — بادوامترین قالب شمعسازی
قالب فلزی از نظر دوام سر لیسته و اگه یه بار درست بخرینش سالها باهاتون میمونه، مخصوصاً اگه کارتون تولید تکراری و یکنواخته و هر روز دارین یه فرم مشخص رو تکرار میکنین. خاصیت مهمش اینه که گرما رو سریع منتقل میکنه. چون فلز ماته داخلشو نمیبینین و باید چشمی و با تجربه جلو برین. شمع قلمی هم که ساختش هم با غوطهوری و هم با قالب ممکنه، در عمل بیشتر با قالب ساخته میشه، چون غوطهوری بیشتر از یکی دو سانتیمتر جواب نمیده و برای شمعهای بلندتر باید بیخیالش بشین.
ظرف شیشهای و قوطی حلبی هم قالبن
این یکی رو خیلیها جزو انواع قالب شمعسازی حساب نمیکنن ولی هست: ظرف شیشهای و قوطی حلبی خودشون قالب دائمیان. یعنی شمع داخلشون میمونه و قرار نیست دربیاد. اینجا فقط یه چیز حواستون رو میخواد و اونم دماست؛ ظرف شیشهای باید تا حدی گرم بشه که دستتون گرمای ظرف رو حس کنه و پارافین هم در همون ۶۵ درجه ریخته بشه، چون علت اصلی فراستینگ و جدا شدن شمع از دیواره ظرف اختلاف دماست و نه چیز دیگه. برای ظروف شیشهای پارافین پرچرب بهتر جواب میده.
جدول مقایسه انواع قالب شمعسازی
| نوع قالب | سطح و فرم | دوام | قیمت | بهترین کاربرد |
|---|---|---|---|---|
| سیلیکونی (مولد) | طرح پیچیده و مجسمهای | زیاد | بعد از فلزی | شمع فانتزی و پیکرهای |
| پلاستیکی | شکلهای ساده و پایه | کمترین | ارزونترین | تمرین و شمع ساده |
| پلیکربنات و طلقی | سطح براق و خط تیز | زیاد | هماردیف سیلیکونی | فرمهای هندسی |
| فلزی | انتقال سریع گرما | بیشترین | گرونترین | تولید تکراری و کلاسیک |
پس بالاخره کدومو بخرم؟
اگه تازه شروع کردین و هنوز نمیدونین سمت کدوم فرم میرین، یه مولد سیلیکونی با طرح ساده و یه قالب استوانهای براتون کافیه و لازم نیست از روز اول کل بازار رو بخرین. اگه کارتون شمع فانتزی و طرحداره سیلیکونی، اگه کارتون شمع هندسی براق و خط تیزه پلیکربنات، و اگه دارین یه فرم مشخص رو ماهی چند صد بار تکرار میکنین سراغ فلزی برین که هم دوامش بیشتره هم گرما رو سریعتر منتقل میکنه و در طول زمان همون قیمت بالاش جبران میشه. پلاستیکی هم فقط برای تمرین.
دما، جداکننده و درآوردن شمع از قالب
سه تا چیز کیفیت کار قالبی رو میسازه و اگه اینا رو رعایت کنین بیشتر مشکلات همون اول از بین میرن. اول [دما]: پارافین رو در ۶۵ درجه بریزین، نه جوشان و نه سرد. دوم [جداکننده]: اسپری سیلیکون، مخصوص قالبهای پلاستیکی و سیلیکونی. سوم [بستن سوراخ فتیله]: سوراخ فتیله رو با چسب مومی یا خمیر درزگیر ببندین تا موم از زیر قالب نزنه بیرون. بعد از ریختن هم چند تا ضربه آرام و پشتسرهم به بدنه قالب بزنین تا حبابها بیان بالا. همین. کار عجیبی نداره.
حالا سرد کردن. شمع باید توی دمای عادی اتاق سرد بشه و این استاندارد کاره؛ یخچال یه ترفنده و نه روش اصلی، پس اگه یه بار برای درآوردن شمعِ گیرکرده ازش استفاده کردین ایرادی نداره ولی عادتش نکنین و کل روند کارتون رو روی یخچال بنا نذارین. تثبیت شمع هم یکی دو ساعت وقت میخواد و بعد از چند ساعت خیالتون راحته که کار جا افتاده. عجله ممنوع.
جداکنندهها و بقیه ابزار قالبگیری رو توی مواد کمکی شمعسازی معرفی کردهایم، و لوازم فتیلهگذاری مثل پایه فتیله و نگهدارنده رو هم حتماً کنار قالبتون داشته باشین چون بدون اینا فتیله وسط قالب سرجاش نمیمونه و شمعتون کج و بدفرم در میاد.
یه تکنیک باحال با قالب پلاستیکی
میخواین با همون قالب پلاستیکی ارزون یه شمع خاص بسازین؟ یه شمع چهار سانتی بسازین، از قالب درش بیارین، بذارینش وسط قالب شش سانتی و دور تا دورشو با پارافین کریستال پر کنین؛ چون کریستال نیمهشفافه، تزئیناتی مثل گل خشک که لای این دو لایه گذاشتین از بیرون دیده میشه و شمع دولایهای در میاد که خیلی گرونتر از هزینهاش به نظر میرسه. بعد از سرد شدن کامل از قالب خارجش کنین. همین روش رو با پارافین رنگ متفاوت هم میتونین اجرا کنین.
سؤالات متداول درباره انواع قالب شمعسازی
قالب سیلیکونی بهتره یا پلاستیکی؟
سیلیکونی طرح پیچیده و مجسمهای میده و از نظر دوام هم بالاتر از پلاستیکیه، چون پلاستیکی کمدوامترین قالب بازاره و در برابر پارافین داغ دفرمه میشه؛ در عوض پلاستیکی ارزونترینه و برای تمرین و شمع ساده کارتون رو راه میندازه. اگه بودجهتون اجازه میده سیلیکونی.
چطور شمع رو بدون شکستن از قالب دربیارم؟
قبل از ریختن، قالب پلاستیکی یا سیلیکونی رو با اسپری سیلیکون جداکننده چرب کنین، موم رو در ۶۵ درجه بریزین و بذارین شمع توی دمای عادی اتاق کاملاً سرد بشه. اگه باز گیر کرد چی؟ اونوقت چند دقیقه یخچال به عنوان ترفند اشکالی نداره.
میشه از قالب سیلیکونی شمع برای رزین و سنگ مصنوعی هم استفاده کرد؟
بله، قالب مولد سیلیکونی چندکاره است و فقط مخصوص شمع نیست.
موم رو با چه دمایی داخل قالب بریزم؟
۶۵ درجه. برای قالب پلاستیکی بین ۶۵ تا ۷۵ درجه بمونین تا قالب دفرمه نشه، و یادتون باشه که کل دمای کاری شمعسازی بین ۵۵ تا زیر ۱۰۰ درجه است و بالای ۸۰ درجه زیاده و زیر ۵۵ درجه کمه، پس همون ۶۵ درجه عدد امنیه که هم فرم قالب رو حفظ میکنه و هم سطح شمع رو تمیز نگه میداره.
قالب رو با موم درست جفت کنین تا شمع خوشفرم بمونه، فتیله و پایهاش رو از قبل آماده داشته باشین و سراغ فرمی برین که واقعاً میفروشینش. فهرست کامل ابزار توی بخش لوازم شمعسازی هست و اگه میخواین از صفر و اصولی یاد بگیرین، دوره آموزش شمعسازی همون مسیریه که باید برین.
