آموزش قالبسازی (۴): ساخت قالب دوتکه و برشی
تیم آرتا کرفت
مقدماتی ·
۲۷ تیر ۱۴۰۵·
۴ دقیقه
ساخت قالب دوتکه وقتی لازم میشود که قطعهات تودار است و از هیچ طرف بهراحتی از قالب یکتکه بیرون نمیآید — مثل یک مجسمهی کوچک یا یک شیشهی فرمدار. در قالبسازی و مولد برای سنگ مصنوعی و شمع، دو راه داری: قالب را از اول در دو نیمه بسازی، یا یک قالب یکتکهی توپر بسازی و بعد برشش بزنی. این درس هر دو روش را با جزئیات و کاربردشان توضیح میدهد.
قالب دوتکه چه فرقی با یکتکه دارد؟
در قالب یکتکه فقط یک سطح باز داری و مایه را از همانجا میریزی. در قالب دوتکه، قطعه از دو نیمهی جدا شکل میگیرد که با هم جفت میشوند و معمولاً یک سوراخِ ورودی (تغذیه) برای ریختن مایه دارند. این روش به قطعههای سهبعدیِ کامل اجازه میدهد بدون گیر کردن بیرون بیایند. اگر هنوز قالب یکتکه را نساختهای، اول درس سوم را کار کن.
روش اول: قالب دو نیمه با خط جدایش
۱) خط جدایش را پیدا کن
پهنترین محیط قطعه را بهعنوان خط جدایش انتخاب کن؛ جایی که اگر قالب از آنجا دو تکه شود، هر دو نیمه بدون گیر باز میشوند. این مهمترین تصمیم کل کار است.
۲) نیمهی اول را قالب بگیر
مولد را تا خط جدایش داخل خمیر یا گِل مدلسازی فرو کن، طوری که فقط نیمهی بالایی بیرون بماند. چند فرورفتگی کوچک (کلید یا قفل) روی سطح خمیر بساز تا بعداً دو نیمه دقیق روی هم بنشینند. دیوارهبندی کن، جداکننده بزن و سیلیکون را روی نیمهی بالا بریز.
۳) برگردان و نیمهی دوم را بگیر
بعد از گیرش، مجموعه را برگردان، خمیر زیرین را بردار اما مولد و نیمهی اول سیلیکونی را سر جایشان نگه دار. حالا روی سطح سیلیکونِ نیمهی اول حتماً جداکننده بزن (وگرنه دو نیمه به هم میچسبند)، دوباره دیوارهبندی کن و سیلیکون نیمهی دوم را بریز.
۴) باز کن و ورودی بساز
دو نیمه را جدا کن، مولد را بردار و یک کانال ورودی از لبه تا حفرهی داخل برش بزن تا بتوانی مایه را بریزی و هوا خارج شود.
روش دوم: قالب برشی (یکتکهی برشخورده)
برای قطعههای کوچک و انعطافپذیر، سادهتر است یک قالب یکتکهی توپر دور کل مولد بریزی و بعد از گیرش، با تیغ یک برش زیگزاگی از یک طرف تا مولد بزنی. مولد را از شکاف بیرون میآوری و بعد قالب را میبندی. برش زیگزاگی (نه صاف) کمک میکند دو لبه دقیق روی هم قفل شوند و درز روی قطعهی نهایی کمتر بیفتد. این روش برای سیلیکون شفاف که مولد را از داخل میبینی خیلی راحت است.
کدام روش برای کدام کار؟
| وضعیت قطعه | روش بهتر | نکته |
|---|---|---|
| قطعهی بزرگ یا سنگین | دو نیمه با خط جدایش | دیوارهی ضخیمتر بریز |
| قطعهی کوچک و ظریف | برشی زیگزاگی | سیلیکون شفاف کار را راحت میکند |
| قطعهی متقارن | دو نیمه | خط جدایش وسط |
| نمونهی تک و آزمایشی | برشی | سریعتر و کمدردسرتر |
سؤالات متداول
چرا دو نیمهی قالبم روی هم دقیق نمینشیند؟
چون کلید و قفل نساختهای. آن فرورفتگیهای کوچک روی خط جدایش، نیمهها را قفل میکنند. بدون آنها هر بار کمی جابهجا میشوند و درز روی قطعه میافتد.
دو نیمه به هم چسبیدند، اشتباهم کجا بود؟
روی سطح سیلیکونِ نیمهی اول جداکننده نزدهای. سیلیکون به سیلیکون میچسبد، پس این لایه حتمی است. جزئیاتش در راهنمای جداکننده هست.
درز روی قطعهی نهایی میافتد، چطور کمش کنم؟
خط جدایش را جایی بگذار که کمتر دیده شود و بعد از خروج قطعه، درز نازک را با تیغ یا سنبادهی نرم پرداخت کن. برش زیگزاگی هم درز را نامحسوستر میکند.
قالب که ساخته شد، باید بلد باشی نگهش داری تا عمرش بالا برود: نگهداری و تعمیر قالب سیلیکونی. کل درسها در آموزش گامبهگام قالبسازی و اگر قطعهات رزینی است، قالب سیلیکونی برای رزین را هم ببین.
