آموزش شمعسازی (۱۱): شمع چندلایه و افکت اُمبره
تیم آرتا کرفت
مقدماتی ·
۲۵ تیر ۱۴۰۵·
۷ دقیقه
تو آموزش شمعسازی، شمع چندلایه و افکت اُمبره با ریختن موم در چند نوبت ساخته میشه، نه یکباره. راز کار خیلی سادهست: هر لایه رو بریز، صبر کن تا سطحش یه پوسته نازک ببنده، بعد لایه بعدی رو در همون ۶۵ درجه آروم روش بریز. مرز تیز میخوای یا مرز محو؟ کل تفاوت همین صبره.
شمع چندلایه یعنی چی و چرا یکباره جواب نمیده؟
شمع چندلایه یعنی به جای اینکه کل موم رو یه بار توی ظرف خالی کنی، مومت رو تقسیم میکنی به چند سهم، هر سهم رو جدا رنگ میکنی، بعد نوبتی میریزی و بین هر ریختن یه صبر واقعی میدی که سطح لایه قبلی وقت داشته باشه خودش رو جمع کنه. همینه. اگه یکباره بریزی چی میشه؟ همه رنگ توی هم میره و یه شمع یکدست درمیاد که اصلا چندلایه نیست. برای مرز تیز و مشخص، بذار لایه قبلی کامل سرد بشه و بعد لایه بعدی رو در ۶۵ درجه بریز، و برای مرز محو و نرم، زودتر دست به کار شو یعنی همون موقعی که سطح تازه یه پوسته نازک بسته. سرد شدن هم باید تو دمای عادی اتاق باشه.
یخچال؟ توصیه نمیکنم. یخچال یه ترفنده، نه روش استاندارد، و شمع باید تو همون دمای معمولی اتاق خودش جا بیفته. اگه درس رنگ و اسانس و درس ذوب موم و دماسنجی رو خونده باشی و دستت با دماسنج راه افتاده باشه، این درس برات فقط تمرین حوصلهست و هیچ ابزار تازهای هم نمیخواد، چون یه دماسنج آشپزخونه و یه ترازو با دقت ۱ گرم برای همه این کار کافیه.
افکت اُمبره با دو کاسه رنگ
روش اُمبرهای که ما کار میکنیم اینه: دو کاسه موم برمیداری با دو غلظت رنگ، یکی پررنگ و تیره و یکی کمرنگ و روشن، و بعد یه کاسه سوم درست میکنی که ترکیب همون دوتاست، یعنی آخرش سه لایه داری: [تیره]، [ترکیب]، [روشن]. لایه تیره میره ته ظرف، لایه ترکیب میشینه وسط و لایه روشن میره بالا. بین هر لایه صبر میکنی تا سطح لایه قبلی یه پوسته نازک ببنده، نه بیشتر، و بعد لایه بعدی رو باز هم در ۶۵ درجه آروم میریزی روش تا مرزها نرم و محو دربیان و چشم نتونه دقیقا بگه رنگ از کجا عوض شده.
- موم رو ذوب کن و تو دو کاسه تقسیم کن.
- کاسه اول رو پررنگ کن، کاسه دوم رو کمرنگ.
- یه کاسه سوم بردار و از هر دوتا توش بریز؛ این میشه لایه وسط.
- لایه تیره رو در ۶۵ درجه بریز و صبر کن پوسته نازک ببنده.
- لایه ترکیب، بعد لایه روشن. هر دو در ۶۵ درجه.
===> یه هشدار که خیلیها نادیده میگیرن: رنگ زیاد فراستینگ میاره. وسوسه میشی که برای اینکه اختلاف لایه تیره و روشن بیشتر دیده بشه رنگ رو زیاد کنی، ولی نتیجهش سفیدک زدن سطح شمعه و علاوه بر اون رنگ زیاد منافذ فتیله رو میگیره و شعله رو کوچیک میکنه. پس چیکار کنیم؟ به جای زیاد کردن رنگ لایه تیره، رنگ لایه روشن رو کمتر کن. اختلاف همونقدر دیده میشه، دردسرش صفر.
روش لایه افقی و تخت
سادهترین حالت شمع چندلایه همینه و برای شروع هم بهترین تمرینه. موم رو آماده کن، به چند بخش تقسیم کن، هر بخش یه رنگ. لایه اول رو بریز و صبر کن سطحش سفت بشه. لایه دوم رو در ۶۵ درجه آروم روش بریز، چون اگه موم لایه دوم خیلی داغتر باشه لایه اول رو آب میکنه و مرز به هم میریزه. همین کار رو برای لایههای بعدی تکرار کن.
یه چیزی که تازهکارها یادشون میره: فتیله رو از همون اول کار بذار سر جاش و تو تمام مراحل تراز و عمودی نگهش دار. اگه بخوای وسط کار فتیله رو جا بندازی، باید لایه سفت شده رو سوراخ کنی و اون سوراخ دیگه هیچوقت تمیز نمیشه.
روش لایه زاویهدار
برای مرزهای مورب و شیک، ظرف رو موقع سرد شدن هر لایه کج نگه دار، مثلا با تکیه دادن به یه شیء. وقتی اون لایه سفت شد، ظرف رو به زاویه دیگه بچرخون و لایه بعد رو بریز. نتیجه لایههای زیگزاگی و هندسیه. مثل کیک لایهای قنادی سر خیابون که برشش که میدی خط رنگیها مورب دیده میشن، اینجا هم هر بار که زاویه ظرف رو عوض کنی یه خط جدید با شیب جدید اضافه میشه و شمع آخر کلی پیچیدهتر از اون چیزی به نظر میاد که واقعا هست.
مرز تیز یا محو؟ جدول تصمیم
| هدف | چه کنیم |
|---|---|
| مرز تیز و مشخص | لایه قبل کامل سرد شود، بعد لایه بعد در ۶۵ درجه ریخته شود |
| مرز محو و اُمبره | به محض بستن پوسته نازک، لایه بعد در ۶۵ درجه ریخته شود |
| لایه زاویهدار | ظرف تا سفت شدن هر لایه کج نگه داشته شود |
| سه پله رنگ اُمبره | دو کاسه با دو غلظت رنگ + یک کاسه ترکیب آن دو |
چه چیزهایی کار رو خراب میکنه؟
سه تا اشتباه پرتکرار داریم. اولی داغ ریختنه: موم لایه بعدی که خیلی داغ باشه لایه قبلی رو آب میکنه و مرزی که براش صبر کرده بودی از بین میره. دومی برعکسشه: خیلی سرد بریزی، لایهها خوب به هم نمیچسبن و بینشون شکاف میفته. سومی هم رنگه که بالا گفتم.
فراستینگ و جدا شدن از دیواره ظرف چرا سراغ آدم میاد؟ علت اصلیش اختلاف دماست، پس ظرف شیشهای رو تا حدی گرم کن که دستت گرمای ظرف رو حس کنه و بعد موم رو در همون ۶۵ درجه بریز تا نه سفیدک بزنه، نه از دیواره جدا بشه و نه لکه بندازه. ظرف سرد و موم داغ یعنی دعوا. حواستون به این یکی باشه.
و یه نکته درباره جنس موم: پارافین کریستال نیمهشفافه و پارافین ژلهای کاملا شفافه، پس اگه با اینا کار میکنی رنگ لایهها جور دیگهای دیده میشه. برای شمع ژلهای هم رنگ مایع شمعسازی استفاده کن.
سوالات متداول شمع چندلایه و اُمبره
چرا لایههای شمعم قاطی شدن؟
چون لایه بعدی رو خیلی داغ ریختی یا زیادی زود، وقتی لایه قبلی هنوز نرم بود. بذار سطح لایه قبل پوسته ببنده و موم لایه بعد رو در ۶۵ درجه بریز.
چرا لایهها از هم جدا شدن و شکاف افتاد؟
عکس حالت قبل. موم رو خیلی سرد ریختی و به لایه زیرین نچسبیده. همون ۶۵ درجه رو رعایت کن.
برای اُمبره حتما باید موم شفاف باشه؟
نه. با موم معمولی هم اُمبره درمیاد، چون کاری که میکنی اینه که با دو کاسه رنگ و یه لایه ترکیب وسط، سه پله رنگی میسازی و بعد با صبر درست بین لایهها مرزها رو محو میکنی، و این ربطی به شفاف بودن موم نداره.
چند لایه میتونم بریزم؟
محدودیت خاصی نداره، ولی هر لایه زمان سرد شدن میخواد، پس لایه بیشتر یعنی وقت بیشتر. برای شروع با سه چهار لایه تمرین کن.
چقدر طول میکشه شمع آماده بشه؟
چند ساعت. تثبیت خود شمع ۱ تا ۲ ساعت کافیه، ولی چون اینجا چند نوبت میریزی، کل کار طبیعتا کشدارتره.
شمع چندلایه و افکت اُمبره در نهایت تمرین کنترل دما و صبره، دو تا مهارتی که تو درسهای قبل ساختی و حالا فقط داری تو خدمت زیبایی به کارشون میگیری. با چند بار تمرین دستت واسه زمانبندی راه میفته. مواد اولیهش هم از خود آرتا کرفت تهیه کن تا مطمئن باشی موم و رنگی که دستته همونیه که این درس رو باهاش نوشتیم. درس بعدی میره سراغ شمع فتیله چوبی و شمع ژلهای دکوردار. بقیه درسها هم تو آموزش گامبهگام شمعسازی در دسترسه.
